Гандбол

Бос уақыттың барлығын — гандболға арнадық! Біздің команда қандай бірлікте еді: тіпті ойынды қарсыластарға беріп қойғанымыз болса да, жеңілістің реакциясы Дименияның бөлмесіндегі сабырлы талдау және одан да интенсивті жаттығу болды. Ал жаулаған кубокты атап өтуде ше… Полигонында бізге тең келетіндер жоқ еді.

Валера Белов пен Лев Костюк.

Одан ішілетіні жақсы сусын керек, дөрекі «хмыс» емес. Коньяк пен шампан беріңдер!

Атакаламын. Қақпада барлығын көретін Лев тұр. 5 нөмірі — Шершень.

Дустан соң бірден, әрине, екі-үш мығым жігіттен тұратын «эстеттер» тобы чемодандарымен Тюра-Там стансасына, ең жақын пойызға, вагон-ресторанды басып алуға жүруге шықты. Полигонда құрғақ заң әрекет етіп тұрды, дүкендерде ешқандай спиртті сусын сатылмады. Жеңісті тойлауды тек ойыншылар ғана емес, нағыз жанкүйерлер де қалайды.

Бізде пойыздар, өтпелі халық пен жергілікті тұрғындардың байланысын барынша қысқарту үшін, ең көбі бес, кейде екі минутқа ғана аялдайды. Барлығы, жүк тиеу-түсіру өте жедел жүреді, проводниктердің көңіл көтеріп айқайлауымен. Сондықтан сол секундалардың ішінде вагон-ресторанға сүңгіп кіріп, чемодандарды бөтелкелермен толтырып, есептесіп, пойыз жеткілікті жылдамдыққа жүгіргенде жерге секіріп түсу керек.

Әрине, ресторан қызметкерлері тарапынан да шабуылға дайындық жасалды: бос столдарға барлығы дайындалып қоятын, бізді асықтырмайтындықтан да оларды тез қабылдауға болатын. Тауарлар үстелден көз ілмей-ақ қаша кететін.

Осындай ығысу кезінде бірнеше рет вагон-ресторанға келуші жолаушылардың жүздерін көрдім. Барлығы шайнауын доғарып, толық бізге телміре қарап, терезелерге жақындады, то бізден қорыққаны, то кедергі болмауы үшін. Вагонға он-отыз архаровец толып кіретін. Тауарлануға тек лидерлер ғана үлгереді. Және пойыз үдеуге дейін жүгіріп шығуға тиіс. Ал жақын стансаға барумен кері қайту қолайлы емес, ұжым бізді күтеді! Бір жолы білектің ауыр жарақаты себебінен, яғни мародерлік, яғни алып чемоданмен ірі олжаны арқамға тастап, пойыздың жақсы ысқырығына қарай артқа қарап секіруге тура келді. Ақ киім киген мен түзу қысылған қара шалбармен. Кино секілді домалай кетті. Сонда екі бөтелке шарап сынған, өкініш, жыртылған шалбар мен көйлек сияқты емес. Егер уақыт мүмкіндік етсе, сатып алу мәндірек жасалатын. Тыныш отырып вагон-ресторанда ас ішіп, қор жиналады. Көзін кең ашып, буфетшінің епті қолдары ұсынып бергеннің бәрін жұлуға болмайды. Кзыл-Ордаға не Джусаловқа дейін қатып барасың да, сондай вагон-ресторанға қайта оралып, ақ адамдай керісің. Ордаға дейін төрт сағат, Джусаловқа дейін екі.

Гандболмен байланысты менің мектеп бітіргеннен кейінгі алғашқы кездесуім сыныптасым Юра Шахворостовпен болды. Бәрі бір ойынның үзілісінде болды. Скамейкада отырып демалып, сүртіліп, сенімді жанкүйерлер шын ықыласпен кеңес берген ортада отырдық. Кенет сол қозулы топта бірден таныс, бірақ біраз ұмытылып қалған, кеңжілді күлімдеген жүзді көрдім. Міне, осы — Юрка «Чих», менің мектептегі ескі сыныптасым. Қандай қуаныш! Ойыннан кейін екеуміз бірге маған қарай жүрдік. Юраның Красноярск-26-да орналасқан академик Решетнёв фирмасында көптен бері жұмыс істейтіні анықталды. Мұнда «Молниялар», «Экраны», «Горизонттар» және тағы басқалар бар. Келгенде ол өз іссапарына шығып, мені тапты. Көп кейінірек, мен солтүстік полигонда қызмет атқарып жүргенде, Юра мені сонда да тапты.

Гандболмен біз полигонда 7х7 форматында 1962 жылы орталық саябақтың шетінде бос алаңда ойнауды бастадық. Шабысылдауға жер жоқ сияқты еді. Қақпаларда волейбол торлары ілулі тұрды. Жолақтар — тырмаланған іздер. Жел соқса, бәрі шаң бұлтына көмілгендей боп, командалар да, төрешілер де орнында тұр, көздерін жұмып қалатын. Кейін желмен ұшып кеткен допты ұзақ іздейтінбіз. Бұны көп жыл көтердік. Бірақ бір күнгі жақсы уақытта келесі ойынға келгенде, қарсыластар да, төрешілер де жоқ еді. Жоспарлауда бір ақау болды. Реніш сөздерінен іс-әрекетке өттік. Қалың бөренені тарандей пайдаланып, қақпаны жарып, өз алаңымызға қайттық. Қауіпсіздік қолдамдығы бәрін дұрыс түсінді, жақын арада спорт бөлімі офицерлер үйінде жиналды. Құрылыс пен строй бөлімінің орынбасары генерал біздің наразылығымызды тыңдап, маған парктің ең қолайлы жеріне жаңа гандбол алаңын, материалдар мен құрылыс техникасына шағын карт-бланшпен қоса, салуға тапсырма берді.

Төменгі фото: Лев, Вова Чернушенко және Женя Лебедев.

Екі аптадан кейін қорғаныс торлары мен жанкүйерлерге арналған орындықтары бар алаң іс жүзінде дайын болды. Барлық командалардың ойыншылары субботникке шығып, алаңды қажетті жағдайда жеткізді. Ал финалдық ойындар уақытша белгіленген би алаңының үстінде өткізілуге тура келді.

Үзілісте. Бетке белгіленген би алаңында ойнап жүрміз. Солдан оңға қарай: Женя Лебедев, Виталий Морозов, Коля Чернышов, мен және Фарид Мухаммедов.

Біз гандболды жақсы көрдік, бірақ ол бізге бір уақытқа күнделікті өмірден ажырап, жаңа қалаларға көз салуға мүмкіндік берді. Полигонда қызмет жылдарында құрам құрамасында Новосибирск, Харьков, Термез, Киров, Алма-Ата қалаларында болдық, ал Ташкентте бірнеше мәрте.

Осындай «котелкаларда» Ташкент көшелерінде керемет плов дайындалатын. Фарид, Лев және Коля Шуваев сілекейлері ағатындай болды.

Полигонның төрт офицеріне, оның ішінде Лев Костюк, Коля Чернышёв және маған (төртіншісі есімде жоқ), Кзыл-Ордада азаматтық паспорттар қиялдағы аттармен, барлық қажетті мөрлер мен тіркеумен берілді. Мен Рафаил Галеев, әке атысыз, татар, мұғалім, «Енбек» спорт қоғамының мүшесі болдым. Басқаларының аңыздары сәл азырақ экзотикалық еді. Паспорлар бізге аймақ жағынан республикалық жарыстарда өнер көрсету үшін керек болды, біз солай істегенбіз. Есімде, Алма-Атадағы бірінші ойынның бірінші таймінен кейінгі үзілісте кзыл-ордындық өкіл келе, егер ойын барысында бір-бірімізді аттарымызбен атай берсек, партбилетімізден айырылатын боламыз деп айқайлап алды. Қиын болса да, біз оның ниетін түсіндік және барлығымыз ұмытшақ, заңсыз қалыпқа өттік. Мені кейінірек полигонда ұзақ уақыт «Рафкад» немесе «Рафка» деп атады.

Мен славный қала Кзыл-Орданы «Кзыл-Парижіміз» деп бірнеше рет атадым. Себебі бұл біздің облыстық орталық. Төмен, жасыл, ең есте қалғаны — алып қара пияздармен толған үлкен банкасы бар аптека. Түнде ең жек көрініс иісі — бірлесіп ағызылған нәжіс ағынымен қалалық арықтардан шығып тұрады. Амбре!

Келесі тарау >>