Тарау 13 / 29
Балық аулау және аңшылық
Қыста балық аулауға, Төретамнан оңтүстікке қарай пойызбен бес сағаттық жердегі Қаракеткен көліне бармақ болдық. Жиналғандардың жасы да, ішімдікке әуестігі де шамалас еді. Бұл өлшемнің маңызы туралы шынын айтып, бірер сөз қосу керек. Сейілдер мен бірге балық аулауға шыққан тәжірибеме қарағанда, табиғаттағы демалыстан ең жағымды естелік құрамы біршама біркелкі, еліріп ішетіндер жоқ топта қалады…
Түн ортасы шамасында бұл жерде әдетте тоқтамайтын, сірә, Ташкент пойызына отырдық. Купелі вагон іші ыстық екен. Жасы үлкен қазақ не өзбек жолсерік әрқайсымыздан бір рубль алып, ұйықтап жатқан семіз еркек бар купеге кіргізді де, Қаракеткенге жетпей оятуға уәде берді. Орналасып, сырт киімдерімізді шешіп, әзіл айтып, қорылдаған адамға күлдік. Ол жай қорылдамайтын, қорылдап айқайлайтын. Ақыры тынышталып, ұйықтап қалдық. Жолсеріктің жанұшыра айқайлаған даусынан ояндық: «Қаракеткен! Қаракеткен!!»
Ал пойыз жүрісін үдетіп барады. Кесте бойынша бұл шағын бекетте небәрі екі минут тұрған екен. Қармақ-сайман мен киімді іліп алып, жүріп бара жатқан пойыздан түн қараңғылығына секірдік. Соңғы вагон тарсылдап өтіп кетті де, біз қою қараңғы түн мен жаяу борасынның ортасында жалғыз қалдық. Жол қараушының жалғыз будкасының тасасына тығылдық, басқа құрылыс көрінбеді. Будканың артына келгенде ғана басымда бөрік жоқ екенін байқадым. Болғаны осы… Бөрік қорылдаған адаммен бірге Ташкентке кетіпті. Тез шешініп, астыңғы көгілдір жейдемді алдым да, қайта киініп, сол ұзын іш киімді Березинадағы француз немесе Сталинградтағы неміс сияқты, әйелдерше басыма орап алдым. Таң атқанын күтіп, алабұғалы көлдерді іздеуге шықтық. Таптық. Көлдер өте әдемі, шағын, айналасын үнемі қамыс қоршаған, мұздары қарсыз әрі мүлде мөлдір еді. Тереңдігі екі метрден аспайды. Балық тым нашар қапты. Мұзға жата қалып қарасаң, жолақты алабұғалар мормышканы тығыз қоршап тұрады, бірақ ең жақын тұмсықтың өзі 10 см-ден бері келмейді. Жемге меңірейе қарап, шабуылдауға асықпайды. Не істейміз? Қамыс арасындағы ықтасында біраз спирт ішіп, өз бағытымызға өтетін пойызды ұстау үшін бекетке қайттық. Қызықтағандарға бұл маскарадты бөрігімді балыққа айырбастадым деп түсіндірдім.
Саша Першуков екеуіміз Ленинскіден үш шақырымдай төмен, Сырдария бойына үйрекке бірнеше рет бардық. Біздің жақтағы Дария жағасы — биіктігі 4 метрге дейін жететін аласа, тік сазды-құмды жарлар; үстінде сирек шөп пен шағын сексеуіл бұталары өседі. Саша кішкентай үңгірге қамыстан сыммен өрілген едәуір үлкен бойра жасырып қойған еді. Сол бойраны диаметрі алты метрдей кішкентай аралға апарып, шеңбер етіп тұрғыздық та, саяз жерге бес шақты резеңке алдамшы үйрек қойып, тасадан өзімізбен әкелген темір-бұйым жәшіктеріне отырдық. Үстіміз ашық болғанымен, аңғал құстар бұған мүлде мән бермеді, үйректер алдамшыларымыздың жанына бірден дерлік қона бастады. Атып алып, олжаны жинау үшін ағыспен елу метрдей төмен қалдырылған резеңке «қайыққа» кезек жүгіретінбіз. Ол — түбі желімделген ЗИЛ камерасы. Өзен ағысы қатты, ал жаралы үйрек, әрине, қашуға тырысады. Қызық осы жерде басталады. Камера домалақ, ескек орнына үстел теннисінің қалақшалары. Жай жүзуге үйренсең, төзуге болады. Бірақ мұндай жүзгіште мылтық ұңғысын бұру — бос әурешілік. Ұңғыны оңға бұрсаң, «қайық» дәл сондай бұрышпен солға бұрылады, керісінше де солай… Нысанаға алғанда денемді екі рет 180 градусқа, бәлкім одан да артық бұрағанмын. Сұмдық! Өте ширақ жаралыларды тастауға тура келетін, әйтпесе Арал теңізіне дейін жүзіп кетер едік.